Dina-Perla Portnaar: Ik wil straks niet roepen: ‘told you so’

Politici die dit onderwerp niet opnemen in hun verkiezingsprogramma, dragen verantwoordelijkheid voor de schade.

Aanvallen op kerken en andere gebedshuizen nemen aantoonbaar toe. Toch blijft het debat erover opvallend stil. Daarmee lopen we het risico medeplichtig te worden aan culturele erosie. Juist deze gebouwen zijn symbolen van verdraagzaamheid, pluraliteit en samenleven. Aan de vooravond van de verkiezingen van 29 oktober hoort dit onderwerp concreet op tafel te liggen – van links tot rechts.

Kerken, moskeeën, synagogen en culturele centra zijn méér dan ontmoetingsplaatsen. Ze dragen onze gemeenschappelijke waarden en herinneren ons eraan dat verschillende overtuigingen en tradities vreedzaam naast elkaar bestaan. Wanneer zulke plekken doelbewust worden aangevallen, raken het sociale weefsel van onze samenleving en onze culturele gelaagdheid beschadigd.

Fragmentatie, polarisatie en verlies van gedeelde waarden

Stilzwijgen is geen neutrale houding. Het is een keuze die leidt tot verlies van normen, verbondenheid en uiteindelijk identiteit. UNESCO-verdragen erkennen dat vernietiging van cultureel erfgoed een aanval is op de identiteit van gemeenschappen. Historische voorbeelden uit Joegoslavië en Syrië laten zien hoe doelbewuste verwoesting van gebedshuizen de samenleving ontwricht. Ook koloniale praktijken toonden dat het afbreken van culturele structuren een strategie kan zijn om gemeenschappen te verzwakken. Het is dus niet overdreven om te stellen dat dit vraagstuk ook voor Nederland urgent is.

De gevolgen zijn concreet, waaronder fragmentatie, polarisatie en verlies van gedeelde waarden. Bescherming is daarom geen luxe, maar morele plicht. Politici die dit onderwerp negeren en niet opnemen in hun verkiezingsprogramma, dragen verantwoordelijkheid voor de schade. In vergelijking met bijvoorbeeld Christelijke feestdagen schrappen als onderdeel van verkiezingscampagnes is dit als dossier beter onderbouwd, urgenter en existentiëler. Oftewel, er zit meer achter en het gaat ook over leven en dood.

Bescherming van erfgoed is investering in sociale stabiliteit en preventie

Graag leg ik de volgende verkiezingsvraag neer: wie beschermt onze culturele waarden? Partijen profileren zich graag op thema’s als bestaanszekerheid, migratie en klimaat. Maar erfgoed en symbolen van samenleven verdwijnen uit de agenda. Welke partij durft te zeggen dat gebedshuizen expliciet beschermd moeten worden? Is dat een taak voor partijen die zich beroepen op traditie en identiteit? Of ligt hier juist een kans voor progressieve partijen die pluralisme hoog in het vaandel dragen? Of hopelijk beide?

Wat we nodig hebben, is onder andere fysieke bescherming van religieuze en culturele gebouwen. Wettelijke garanties voor onderhoud, toezicht en bescherming van erfgoed. Educatie die jongeren bewust maakt van cultuur, identiteit en pluralisme. Internationale samenwerking met EU en UNESCO voor preventieve bescherming.

Deze maatregelen zijn niet vrijblijvend. Bescherming van erfgoed is geen optioneel beleid, maar een investering in sociale stabiliteit en preventie. Onze samenlevingswaarden zijn geen vanzelfsprekendheid en staan onder druk van zowel uiterst rechts als uiterst links. Daarom moet de vraag in dit verkiezingsjaar luid en duidelijk gesteld worden: wie neemt de verantwoordelijkheid om serieus aan preventie te werken?

Het antwoord zegt meer over de visie van partijen op samenleven dan welk ander dossier ook. De discussie van de Christelijke feestdagen hangt hier namelijk onder. De data spreekt voor zich. Wie doorheeft wat ons aantoonbaar te wachten staat, kan vijf stappen vooruit werken. Ik wil straks niet roepen: ‘told you so’.