Ze zeggen dat we in een rechtsstaat leven.
Gelijke behandeling voor de wet. Onafhankelijke rechters. De burger beschermd tegen de staat.
Klinkt goed.
En ik geloof ze ook.
Grotendeels.
Alleen, en dit is puur toeval, kost een fatsoenlijke advocaat zo tussen de 250 en 400 euro per uur. Rechtsbijstand bestaat nog, ja. Maar de inkomensgrens ligt zo laag dat de middenklasse er net buiten valt. Te veel geld om hulp te krijgen. Te weinig geld om het zelf te betalen.
Toevallig.
Terwijl Shell een juridische afdeling heeft die groter is dan de meeste rechtbanken waar ze tegenover staan.
Puur toeval natuurlijk.
Het Openbaar Ministerie is formeel onafhankelijk. Dat staat op papier. Wat ook op papier staat is dat de minister van Justitie een aanwijzingsbevoegdheid heeft. Dat betekent dat de minister aan het OM kan aangeven hoe het vervolgingsbeleid eruit moet zien.
Niet wie er vervolgd wordt. Dat bepaalt het OM zelf.
Zelf.
Nu is het wel zo dat na de financiële crisis van 2008, waarbij Nederlandse banken met belastinggeld overeind werden gehouden, het aantal bankiers dat strafrechtelijk is vervolgd in Nederland uitkomt op een getal dat ik jullie niet wil vertellen want dan geloven jullie me niet.
Nul.
Het is nul.
Maar Wilders is wel meerdere keren vervolgd voor uitspraken.
Ik zeg niks. Ik constateer alleen.
Dan de toeslagenaffaire.
Want dat is het moment waarop alle lagen tegelijk zichtbaar werden.
De Belastingdienst gebruikte een algoritme. Dat algoritme bleek, intern geweten, jaren doorgelopen, etnisch te profileren. Duizenden gezinnen kapotgemaakt. Kinderen uit huis geplaatst. Mensen die hun leven niet meer op orde kregen.
De rechter oordeelde aanvankelijk dat de overheid binnen haar bevoegdheden handelde.
Het OM vervolgde niemand.
De wetgeving bleek zo geschreven dat de burger geen verhaal had.
En de mensen die dit systeem hebben gebouwd, die zitten er nog.
Niet allemaal. Maar genoeg.
Toeval? Waarschijnlijk wel.
Nu wil ik even een zijstapje maken. Historisch. Puur informatief.
In 1900 richtte de Koloniale Bank van Amsterdam de Nederlandsche Cocaïnefabriek op. Stond gewoon in het telefoonboek. Naam op de gevel. Volledig legaal, alle vergunningen in orde. Ze produceerden cocaïne, morfine en heroïne, voor medicinale doeleinden uiteraard, tot in de jaren zestig.
Grondstoffen kwamen van Java. Via het koloniale systeem.
De Nederlandsche Handel-Maatschappij had via obligaties en aandelen een vinger in de pap. Die NHM is later, na een aantal fusies en naamswijzigingen, opgegaan in wat we nu kennen als ABN AMRO.
De cocaïnefabriek zelf werd in 1962 overgenomen door Zwanenberg Organon. Dat is later AKZO Nobel geworden. De farmaceutische tak draait vandaag de dag op de beurs.
Ik trek hier geen conclusies.
Ik som alleen op wat er staat in de archieven van het Stadsarchief Amsterdam, de Andere Tijden documentaire en het proefschrift van de Universiteit Maastricht over de geschiedenis van de NCF.
Feiten zijn feiten.
De rechtsstaat werkt.
Dat geloof ik echt.
Hij werkt alleen, toevallig, puur door samenloop van omstandigheden, beter voor sommigen dan voor anderen. Hij beschermt het systeem met dezelfde instrumenten waarmee hij de burger zou moeten beschermen.
Dat is geen aanklacht.
Dat zijn gewoon wel verekte veel overeenkomsten met hoe het altijd heeft gewerkt.
Maar laten we vooral nog meer burgers demoniseren namens de democratische rechtstaat
Bronnen:
- Stadsarchief Amsterdam, Nederlandsche Cocaïnefabriek (amsterdam.nl/stadsarchief)
- Andere Tijden, NTR/VPRO, De Nederlandse Cocaïnefabriek (anderetijden.nl)
- Hans Bosman, Universiteit Maastricht, History of the Nederlandsche Cocaïne Fabriek and its Successors (2012)
- Parlementaire enquête kinderopvangtoeslag, Tweede Kamer 2021
- Wet op de rechtsbijstand, artikel 34 lid 1
- Aanwijzingsbevoegdheid OM, artikel 127 en 128 Wet RO