Veel Nederlanders gaan ervan uit dat de Amerikaanse ICE – Immigration and Customs Enforcement – bij ons niet van de grond kan komen. We hebben geen federale immigratiepolitie, geen politieke partijen die zo’n dienst op dit moment bepleiten en geen Amerikaanse situatie. In België zijn er wel politici die een soort van ICE willen. Hoe dan ook, die gedachte is misleidend.
ICE is namelijk het eindpunt van een lange periode waarin problemen zijn uitgesteld, grenzen vervaagd en handhaving steeds zwaarder onder druk is komen te staan. Dat speelt ook hier. Ons land heeft het simpelweg deels nagelaten om normen en waarden bestuurlijk te beschermen. Dit vanuit matige preventie voor onze collectieve veiligheid en vanuit absurd lage straffen bij zware overtredingen. Dit alles kan inderdaad uitmonden in repressie zoals we in de V.S. zien.
Spiraal van macht
ICE werd opgericht als een rigide uitvoeringsorganisatie voor immigratiewetgeving, maar groeide uit tot een symbool van wederzijdse haat. Nu haalt het het slechtste in mensen naar boven. Agenten worden aangevallen en bedreigd door spontane en georganiseerde tegenstanders. In sommige gevallen worden die tegenstanders zelfs betaald en aangezet tot moord.
Tegelijkertijd stapelen de voorbeelden van ernstig machtsmisbruik, zeg gerust sadisme, door ICE zelf op. Het zijn voorbeelden zoals we die in Nederland op zo’n grote schaal niet kennen. Er komen steeds meer getuigenissen naar buiten van mensen die maandenlang in detentiecentra hebben gezeten terwijl ze gewoon legaal in Amerika verblijven. Onmenselijke ervaringen in onder andere San Diego en de staat Arizona. ICE-leden doen vreselijke uitspraken, zoals tegen pastor Kenny Callaghan: ‘Je bent blank, daar is geen lol aan.’
Na ontslag van medewerkers bij justitie, twee moorden en verklaringen die zelfs de Trump-regering niet kan geloven, gaat Amerika het beleid eens onder de loep nemen. Maar het spiraal van macht en geweld waar niemand meer ongeschonden uitkomt, heeft helaas afdrukken achtergelaten, ook internationaal. Die afdrukken zijn gevaarlijk voor de collectieve menselijke waardigheid en het vertrouwen.
Stoppen met halfslachtige politiek
Amerika is hierop uigekomen door problemen jarenlang te ontkennen of te bagatelliseren. Door immigratie vooral te benaderen vanuit etnisch profileren, wat niet mag, in plaats van zo concreet mogelijk te blijven over criminalisering en andere zaken. Doordat oplossingen voor hevige problematiek waaronder criminaliteit, trauma en religieus extremisme niet toereikend zijn geweest.
Ook Nederland heeft te maken met een groep immigranten (verdorie, zeker niet alle of ‘de buitenlanders’; bah) die getraumatiseerd zijn of een wereldbeeld hebben dat haaks staat op de uitgangspunten van een democratische rechtsstaat. Het bestaan van zulke problemen vraagt om betere begeleiding waarmee het collectief beschermd wordt. Vooral in het kader van veiligheid. En om strengere straffen bij delicten. Een samenleving die daar geen passende middelen, begeleiding en consequent gezag tegenover zet, vergroot de kans op langdurige problemen en uiteindelijk een soort van ICE.
Cijfers in Nederland liegen niet. Zembla toont aan dat 53% van de delicten rondom veiligheid voornamelijk een bepaalde groep toe te schrijven valt. Dan cijfers van de AIVD. Extreem rechts is tussen 2020 en nu (online) gegroeid. In 2020 vormde extreem rechts nog helemaal geen risico. Extreem rechts is bovendien wat voorspelbaarder dan extreem links, omdat we dit kennen vanuit de recente geschiedenis. Er valt het meeste te winnen aan die kant van het uiterste spectrum in het kader van verbinden en bedaren.
Extreem links, inclusief Islamitisch extremisme, is grotendeels nieuw doordat het niet eerder in de recente geschiedenis op deze manier voor is gekomen. Dreigingen zijn substantieel. Dat was al in 2020 zo en dat is toegenomen. Extreem links gooit bovendien de deur dicht en wil niet verbinden. Ik kan daar helemaal niks mee op menselijk niveau. En Nederland heeft geen idee van waar extreem links toe in staat is.
De spanningen hier rond de politie en andere handhavers helpen ook niet mee. Dat meutegeweld moet geen versterking worden voor de intrede van ICE-achtige praktijken hier. De rellen rond afgelopen nieuwjaarsdag maken bijvoorbeeld duidelijk hoe snel gezag kan kantelen in een openlijke confrontatie. Het zijn tekenen van afnemend respect voor begrenzing. Dit was tientallen jaren geleden ondenkbaar.
Kortom, denken dat ICE hier niet komt en achterover leunen, is niet slim. Trap ook niet in de schijntegenstelling van óf we blijven praten en verbinden over de hele linie van ons politieke spectrum, of we gaan criminaliteit, waaronder bij immigranten, harder straffen en handhaven. Die twee zijn geen tegenpolen, maar moeten tegelijkertijd gebeuren om een dienst zoals ICE te voorkomen. Vroegtijdig luisteren naar maatschappelijke spanningen, ook aan de randen van het politieke spectrum, is essentieel nu, evenals duidelijk optreden tegen intimidatie en (meute)geweld en stoppen met halfslachtige politiek.
Het Amerikaanse immigratieapparaat is een waarschuwing voor Nederland. Bestuurlijk uitstel kan leiden tot noodgrepen. We hebben lang bekendgestaan om hoe we conflicten nuchter wisten te kanaliseren voordat ze ontploften. Dat vermogen is geen vanzelfsprekendheid meer, maar kwetsbaar kapitaal. Laten we heldere, proportionele en menswaardige keuzes blijven maken.
