Vrouwengezondheid is eeuwenlang ondergeschikt geweest aan wat mannen ‘praktisch’ en ‘redelijk’ vonden. Nog steeds leren vrouwen pijn te verzwijgen en grenzen te verleggen ten koste van hun welzijn. Een herwaardering van het vrouwelijk lichaam als bron van kennis en kracht is op z’n plaats.
Mijn hysterectomie, halverwege juli 2025, was niet alleen een eind, maar ook een begin dat ik niet als zodanig had kunnen voorspellen. In een maatschappij waarin het vrouwenlichaam soms te weinig constructief onderwerp van debat is, koos ik ervoor om niet langer te onderhandelen met de pijn uit de afgelopen pakweg anderhalf jaar. Dat besluit is de moeite waard als publieke bijdrage.
De medische ingreep en daad van persoonlijke soevereiniteit blijkt namelijk ook nog eens een politiek statement. Bovendien hartstikke praktisch en redelijk, maar dat terzijde. Want wat betekent vrijheid als mijn lichaam niet meer van mij voelt? Zijn de gevolgen voor de samenleving wel zo praktisch en redelijk? Eerder had ik mijn lichaam opgevoed tot doorzetten. Pijn leerde me volhouden, aanpassen en rationaliseren. “Het valt wel mee,” prentte ik in, tot ik die illusie moest laten varen.
Noodzaak is vaak een kooi van redelijkheid, ook wel verantwoordelijkheid en volwassenheid. Maar eigenlijk is dat onnodig lang overleven. Mijn lichaam kreeg genoeg van al dat sussen. Toen ik eindelijk “nee” zei tegen het ongemak, voelde dat als toewijding aan het leven zelf, ook preventief. Ja tegen helderheid en genezing als keuze. Want “dit vertik ik nog tien jaar zo te doen”. Nee tegen lijden als norm.
In de context van vrouwengezondheid is luisteren naar het lichaam in plaats van het te dwingen tot prestaties essentieel. Een herwaardering van het vrouwelijk lichaam als bron van kennis en kracht is op z’n plaats. Decennialang hebben vrouwen geleerd te verdragen wat werd weggelachen, toegedekt of beschaamd.
Zo voerde in de zeventiende eeuw de Engelse vrouw Faith Haworth haar eigen hysterectomie uit, zonder verdoving en medische kennis, puur uit overlevingsdrang en moed. Ze had er genoeg van. Haar verhaal toont vooral de eeuwenlange onverschilligheid tegenover adequate vrouwengezondheid. Oftewel, de heren bepaalden voor haar wat praktisch en redelijk was.
Faith Haworth legt nog een diep maatschappelijk vraagstuk bloot. Wat gebeurt er met een samenleving die vrouwelijkheid blijft definiëren aan de hand van vruchtbaarheid? Wanneer schepping alleen biologisch wordt begrepen, verdwijnt het besef dat creatie ook geestelijk, artistiek en existentieel is.
Mentale gezondheid vraagt dat de ruimere betekenis opnieuw erkenning krijgt. Niet het vrouwelijke reduceren tot functie, maar vieren als bron van verbeeldingskracht. Creëren wordt een vorm in een nieuwe taal. Een transformatie in vermomming. Een greep naar persoonlijke soevereiniteit. In mijn geval zit de scheppingskracht in woorden.
Het leven te leven op het ritme van bewustzijn
De huidige cultuur in de lage landen beloont uitputting en wantrouwt rust. Vooral vrouwen worden opgevoed met de mythe dat liefde gelijkstaat aan opoffering. Maar ware liefde voor zichzelf en anderen vraagt om onderscheidingsvermogen. De genezende kracht en grens ligt in eerlijkheid. Oftewel, wat me leegmaakt, krijgt geen toegang meer.
In dat proces van begrenzen en loslaten vind ik rust. Vitaliteit is geen snelheid maar ruimte. Niet presteren maar ademen. Misschien ligt precies daar de bron van vrouwelijke autonomie. In de moed om te vertragen en het leven te leven op het ritme van bewustzijn in plaats van verwachting. Laat staan verplichting.
Welzijn is geen beloning maar geboorterecht. Mijn littekens zijn leestekens in een verhaal dat de noodzaak van opties op maat bij vrouwengezondheid voor het welzijn onderstreept. In die mogelijkheden ligt de essentie van soevereiniteit. Ook al zwijgt de meerderheid van vrouwen nog over fysieke en emotionele pijn.
Te vaak wordt bij vrouwengezondheid mentale gezondheid gezien als een privézaak. Te vaak wordt zorg voor het vrouwelijk lichaam afgedaan als egoïsme. Vrouwenzorg is geen zelfverwenning! Het is een politiek gebaar van autonomie. Daarmee leef ik nu in wat ik mijn soevereine tijdperk noem.
Vrijheid is geen eindpunt, maar beweging
Het gesprek over de vrouwengezondheid zou niet alleen over ziekenhuizen, verzekeringen en medicatie moeten gaan, maar over het recht om in te stemmen, te weigeren en te kiezen voor welzijn. Mentale gezondheid vraagt om erkenning van het subject, niet alleen symptoombestrijding. Vrijheid is geen eindpunt, maar beweging. Een voortdurende oefening in trouw blijven aan het lichaam, de geest en de eigen waarheid.
Ik ben slechts één stem in een groter koor van vrouwen die hun gezondheid, grenzen en levens beter willen bewaken en daarvoor support en ruimte van de maatschappij vragen. Vrouwengezondheid betekent opties op maat. Als overleven bij vrouwen een daad van volharding was, dan is vreugde hun volgende vrijheidsrevolutie.
